3 nguyên nhân khiến Olympic Toán Việt Nam đi xuống

Bên hành lang Quốc hội khóa XIII, ông Đào Trọng Thi, giáo sư Toán học, nguyên Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, hiện đang là Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa giáo dục Quốc hội đã có cuộc trao đổi với VnExpress về việc olympic Toán Việt Nam đi xuống.

- Từng là dân chuyên Toán và là giáo viên dạy Toán, cảm giác của ông thế nào khi biết kết quả của đội tuyển Olympic Toán Việt Nam tại Hà Lan vừa qua?

- Tôi rất buồn vì thành tích của đoàn Việt Nam tham gia Olympic quốc tế, đặc biệt là môn Toán. Hàng chục năm nay, chúng ta thường đứng trong top 10, có năm đứng ở top 3 và gần như không năm nào không có huy chương vàng. Trong khu vực, chỉ Việt Nam có tiếng tăm về thi Toán quốc tế, các nước hầu như không có, kể cả Singapore.

Nhưng mấy năm nay thành tích của chúng ta sụt giảm, trong khi các nước trong khu vực như Singapore, Thái Lan đang vươn lên và đạt thành tích rất tốt. Với tình trạng sụt giảm như thế này, ở tất cả các môn trong đó có Toán, những người làm quản lý nhà nước cần phải suy nghĩ. Rõ ràng đây là hiện tượng không bình thường.

- Theo ông, vì sao thành tích của Việt Nam lại đi xuống?

- Có nhiều nguyên nhân. Thứ nhất là sự hấp dẫn học sinh giỏi của chúng ta tham gia vào các chương trình đào tạo bồi dưỡng tài năng có phần giảm sút. Cái đó là do chính sách, ví dụ trước chúng ta tuyển thẳng vào đại học những học sinh giỏi quốc gia, giờ không tuyển nữa nên học sinh, phụ huynh không quan tâm tới các kỳ thi học sinh giỏi. Người ta chỉ quan tâm học để thi tốt nghiệp, thi đại học cho đậu.

Thứ hai là các cơ sở đào tạo bồi dưỡng học sinh năng khiếu để tham gia thi học sinh giỏi, tạo nguồn cho các đội tuyển có vấn đề nên không cung cấp được nguồn cho đội tuyển.

Thứ ba là việc lựa chọn học sinh tham gia đội tuyển của chúng ta cũng có vấn đề. Tôi thấy có rất nhiều đơn vị đào tạo nổi tiếng như chuyên của ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Sư phạm thì lần này vắng bóng. Có thể những cơ sở đào tạo ấy không có em giỏi tham gia, nhưng tôi nghĩ khả năng nhiều hơn là do chọn không đúng.

- Ngoài 3 lý do trên, ông có cho rằng trình độ của học sinh Việt Nam, nhất là Toán, đang đi xuống?

- Tôi không cho rằng trình độ của học sinh toàn quốc kém đi, vì nguồn học sinh tài năng của ta không phải là không có, cái chính là chúng ta chưa tổ chức phát hiện, bồi dưỡng đào tạo, hay nói cách khác là chọn mặt gửi vàng không đúng.

Chúng ta điều chỉnh lại đúng đắn thì tôi tin rằng sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh Toán học của chúng ta. Tôi không nghĩ Việt Nam đến Ngô Bảo Châu là dừng lại, mà còn có những người khác và không chỉ có Toán, cả những môn học khác.

- Từng có thầy giáo chuyên bồi dưỡng học sinh tham dự các kỳ thi quốc tế nói rằng đi luyện học sinh đội tuyển không bằng đi làm dự án, vì làm dự án có thể mỗi năm kiếm vài trăm triệu đồng. Ông nghĩ sao trước ý kiến này?

- Đúng, chúng ta chưa có chế độ thỏa đáng đối với những thầy bồi dưỡng đội tuyển để họ an tâm, dồn hết tâm huyết cho các em. Sự sụt giảm thành tích lần này đánh động cho những người làm công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân tài. Đã đến lúc chúng ta phải xem xét lại toàn bộ công tác này, cần có sự đầu tư cả về chính sách, nhân lực, cơ sở vật chất, kinh phí để giữ vững và phát huy truyền thống mình đã có.

- Ủy ban Văn hóa giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng có kiến nghị gì về việc này?

- Chính sách phát triển, đào tạo bồi dưỡng nhân tài là một chính sách lớn của Đảng, trong thời điểm hiện nay khi kinh tế xã hội phát triển thì chính sách đó lại càng quan trọng, càng phải đầu tư, chú ý nhiều hơn. Bộ Giáo dục và Đào tạo với tư cách cơ quan quản lý nhà nước cần nghiêm túc xem xét chuyện này, có những cái phải điều chỉnh, bổ sung.

Chức năng của Ủy ban không làm những vấn đề cụ thể, chúng tôi chỉ có ý kiến trao đổi như vậy và cũng mong các đồng chí quan tâm xem xét trong thẩm quyền. Tôi tin rằng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhìn nhận được vấn đề, chắc chắn có điều chỉnh và rút kinh nghiệm.

6 học sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán quốc tế lần thứ 52 được tổ chức tại Hà Lan đều giành huy chương đồng. Đó là các em Đỗ Kim Tuấn (THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam), Lê Hữu Phước (THPT chuyên Lê Quý Đôn, Đà Nẵng), Nguyễn Văn Quý (THPT chuyên Bắc Ninh), Nguyễn Thành Khang (THPT Chuyên Hùng V­ương, Phú Thọ), Võ Văn Huy (THPT Lê Hồng Phong, Phú Yên) và Nguyễn Văn Thế (THPT chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định). Với thành tích này, đoàn học sinh Việt Nam xếp thứ 31/90.

Theo VNExpress